X
تبلیغات
گروه ادبيات فارسي راهنمايي آبدانان - ادبيات دوره ي راهنمايي
لینک

+ نوشته شده توسط عيني در یکشنبه دوم بهمن 1390 و ساعت 18:0 |
لینک
+ نوشته شده توسط عيني در پنجشنبه بیست و دوم دی 1390 و ساعت 0:4 |

نکات اساسی در ارزشیابی درس ادبیات

به نام خداوند زيبا آفرين!

ارزشيابي جزئي از آموزش است نه نقطه ي پايان تدريس

انواع ارزشیابی تحصیلی: تکوینی ، پایانی

کتاب هاي مرتبط با ارزشیابی تحصیلی

اندازه گیری و ارزشیابی درآموزش و پرورش               دکتر گنجی                (ارزشیابی تکوینی)

اندازه گیری و سنجش در علوم تربیتی                    دکتر سیف                   (ارزشیابی پـایانی)

سطوح حیطه های شناختی

1- دانش 2- درک و فهم 3- کاربرد 4- تجزیه و تحلیل 5- ترکیب 6- ارزیابی و قضاوت

انواع سؤالات ارزشيابي

* سؤالات عینی

** سؤالات نیمه عینی (كوتاه پاسخ)

*** سؤالات ذهنی (تشريحي)

* سؤالات عینی: سؤالاتی هستند که سؤال و پاسخ عیناً در مقابل چشم دانش آموز است و دانش آموز فقط جواب را انتخاب می کند.            

در تصحیح سؤالات عینی نظر مصحّح دخیل نیست.

** سؤالات نیمه عینی: سؤالاتی هستند که دانش آموز با نوشتن كلمه، عبارت، جمله، عدد يا ... به سؤالات پاسخ مي دهد.               

 در تصحیح سؤالات نیمه عینی نظر مصحّح تا حدودی دخالت دارد.

*** سؤالات ذهنی: سؤالاتی هستند که دانش آموز با پروراندن و سازمان دادن به اندوخته هاي ذهني خود به سؤالات پاسخ مي دهد.        

   در تصحیح سؤالات ذهنی نظر مصحّح کاملاً دخیل است.

ملاک های عمومی در طراحی سؤالات امتحانی

الف: سربرگ مشخصّات

مشخّصات به طور كامل و به شرح زير تنظيم گردد.

نام و نام خانوادگي: / نام پدر: / نام كلاس: / نام امتحان: / نوبت امتحان:/ تاريخ امتحان: / نام منطقه ي آموزشي: / نام مدرسه: / تعداد صفحات: / نام طراح: / نام دبير مربوطه: / زمان پيشنهادي: /شماره ي داوطلب: / و هر مشخصه ي ديگري كه لازم باشد.

ب: رديف سؤالات با اعداد و به ترتيب زير تدوين شود.

1- سؤالات عيني: به ترتيب شامل

(درست و نادرست / جور كردني / چهارگزينه اي)

2- سؤالات نيمه عيني يا كوتاه پاسخ: به ترتيب شامل

( پرسشي/ كامل كردني/ تشخيصي يا تداعي/ تصاوير با اجزاي مشخص / جدول )

3- سؤالات ذهني محدود پاسخ: به ترتيب شامل

(نام ببريد / تعريف كنيد و ... )

4- سؤالات ذهني گسترده پاسخ: به ترتيب شامل

(توضيح دهيد / مقايسه كنيد / شرح كلي تصاوير /  نظر شما / حل مسأله / ...)

پ: ریز بارم

1- حتماً ريز بارم سؤالات قيد شود.

2- ريز بارم سير صعودي داشته باشد  ( از نمرات ريز به درشت )

2- تناسب ريز بارم با محتواي پاسخ ها ( مطابقت ريز بارم با تعداد يا سطح دشواري و حجم پاسخ ها )

3- جمع ريز بارم در امتحانات زير 20 نمره قيد شود. 

ت: شرح نمره و مصحّح

تنظيم جدول نمره با شرح ( نمره ي عملي / كتبي / شفاهي و ... ) با عدد و حروف

مشخص بودن محل امضا و نام مصحّح

ث: شرح سؤالات

1- هر سؤال يك هدف آموزشي را مورد سنجش قرار دهد.

2- اهداف مهم كتاب، در كل ازمون مورد توجه قرار گيرد.

3- سؤالات ساده و مختصر باشد و از توضيحات غير ضروري اجتناب شود.

4- جملات منفي به كار نرفته يا به طريقي اين جملات بارز شده باشد.

5- سؤالات با عبارات صحيح و دور از ابهام طرح شود.( همه ي دانش آموزان يك برداشت از سؤال داشته باشند)

6- قسمتي از سؤال راهنماي همان سؤال يا سؤالات ديگر نباشد.

7- ترتيب قرار گرفتن سؤالات از آسان به دشوار رعايت شود.

8- سؤالات از نظر تايپ و تكثير خوانا باشد.

9- فاصله ي مناسب بين سؤالات با توجه به حجم پاسخ رعايت شود.

10- به بارم بندي كتاب توجّه شود. (در نوبت دوم 5 نمره از محتواي دروس نوبت اول سؤال داده شود )

11- فعل هاي سؤالات در انتقال صحيح اهداف آموزشي مناسب باشند.

12- غلط املايي در متن سؤالات وجود نداشته باشد.

13- نكات دستوري را در طراحي سؤالات مد نظر قرار داده شوند.

14- نشانه گذاري و رسم الخط صحيح رعايت شود.

15- زمان بندي آزمون منطقي باشد ( سه برابر زماني كه خود معلّم با حوصله به سؤالات جواب مي دهد )

16- به تمام سطوح حيطه هاي شناختي توجّه شود ( مخصوصاً سطوح فرا دانشي )

17- از تصاوير جالب، نمودار، جدول و ... استفاده شود.

18- از انواع مختلف سؤالات استفاده شود.

19- در صورت نياز يا درخواست طراح، دستور العمل لازم براي پاسخگويي نوشته شود )

مثال: در دو جمله ، دو مورد و ...

20- از سؤالات انتخاب كردني پرهيز شود.

21- طراحي بخش عمده ي سؤالات در حد دانش آموزان متوسّط كلاس.

22- تناسب تعداد سؤالات با كل بارم ( در املا و انشاي تمريني؛ 8  الي 10 سؤال طرح شود )

ملاك هاي عمومي و تخصّصي در طرّاحي متن املاي فارسي

1) درج كامل مشخّصات امتحان

2) خوش خطّی و خوانا بودن، متن املا حتي الامكان تایپ شود.

3) رعایت حاشیه گذاری و شروع خطّ اوّل پاراگراف و ....

4) پاکیزگی نمای کلّی ورقه با راست نویسی و نداشتن قلم خوردگی و ...

5) رعایت سیر متن املا از بندهای ساده به مشکل

6) رعایت ارتباط معنایی جملات.

 7) کیفیّت متن انتخاب شده از نظر بار آموزشی و املایی

(متن انتخاب شده دارای کلمات بار املایی بوده و نکته ای ادبی ، اخلاقی ، هنری و .... را آموزش داده و یادآوری کند)

8) تلفیقی نبودن متن املا (نساختن متن جدید)   

9) مقدار متن انتخاب شده برابر    ؟    الی    ؟     سطر کامل کتاب (با توجّه به تعداد کلمات مشکل)

10) تعداد کلمات سخت و مهمّ گنجانده شده در متن املا ( ؟   کلمه ) باشد.

11) رعایت بارم بندی منطقی با انتخاب متن از جای جای کتاب

براي امتحان نوبت دوم(يك بند از درس هاي نوبت اول كافي است)

12) تعداد پاراگراف های انتخاب شده ( 4 الی6 بند)

13) رعایت نشانه گذاری جهت تلفّظ صحیح کلمات حتماً رعايت شود.

14) نداشتن غلط املایی که مهم ترین ملاک طرّاحي متن امتحان املاست.

15) متن انتخاب شده بر مبناي 20 نمره تدوين شده و از كم كردن متن براي ارزش 10 نمره اي

بودن متن خودداري نماييد.

تذكّر: تصحيح متن املا بر مبناي 20 نمره بوده و براي دست يابي به ارزش10نمره اي متن، نمره ي

كسب شده تقسيم بر 2 خواهد شد.       

ملاک های تخصّصی در طراحی انواع سؤالات

* انواع سؤالات عینی

1- درست و نادرست (  ص    غ / بله ، خير / اصلاحي / خوشه اي )  

2- جور کردنی (2قسمت: يك قسمت براي معرفي پرسش و قسمت ديگر براي نشان دادن پاسخ) 

3-  چند گزینه ای (شامل 3 قسمت: تنه ي سؤال / گزينه ي درست / گزينه هاي انحرافي )

     نوع گزينه ي انتخابي پاسخ (تنها گزينه ي درست / بهترين گزينه / نوع منفي گزينه )

ملاک های تخصّصی در طراحی سؤالات عيني (درست و نادرست)

الف) جمله ها مختصر، روشن، ساده و بدون ابهام باشد.

ب) از كاربرد كلماتي چون، غالباً، هميشه، بعضي وقت ها، گاهي، هرگز و ... پرهيز كنيد.

پ) طول سؤالات صحيح - غلط تقريباً يكسان طراحي شود.

ت) در سؤالات از آوردن مطالب كم اهميّت پرهيز شود.

ث) سعي شود كلمات كاملاً از روي كتاب نوشته نشود.

ج) در سؤالات خبري، با (ص ،  غ)   و در سؤالات پرسشي با (بله ، خير) پاسخ داده شود.

چ) سؤال اول مثبت بوده و از نوشتن سؤال منفي در رديف اول سؤالات (ص غ) پرهيز شود.

نمونه سؤال: سؤالات عيني (درست و نادرست)

1- درستي يا نادرستي عبارت هاي زير را از نظر املايي مشخّص كنيد.

الف: اگر توانگر در بخشش خود بخل ورزد، درويش، آخرتش را به دنيا دربازد.      ص        غ

ب: آينده با حرف ساخته نمي شود، با كار هوشمندانه و موعمنانه ساخته مي شود.     ص         غ

ملاک های تخصّصی در طراحی سؤالات عيني (جور كردني)

الف) در سؤالات، راهنماي سؤال حتماً قيد شود.

ب) پرسش ها و پاسخ ها متجانس باشد.

پ) همه ي پرسش ها و پاسخ ها در يك صفحه قرار داده شوند.

ت) فهرست پاسخ ها به طور منطقي مرتبط شود.

ث) در فهرست پرسش ها، از جملات ناتمام استفاده نشود.

ج) پرسش ها با شماره و پاسخ ها با حروف مشخّص شوند.

چ) تعداد پاسخ ها از تعداد پرسش ها بيشتر باشد.

نمونه سؤال: سؤالات عيني (جور كردني)

1- هر كلمه را با خط به معناي درست آن وصل كنيد.  ( يك كلمه اضافي است )    

1- تعليم                                           الف:‌ امتحان               

2- تحسين                                                     ب: لبخند                   

3- تبسّم                                             پ: والامقام               

                                                            ت:  ياددادن                                             

ملاک های تخصّصی در طراحی سؤالات عيني (چند گزينه اي)

الف) هر سؤال بايد يك موضوع مهم يا يك هدف آموزشي مهم را اندازه بگيرد.

ب) بيشتر از يك مطلب يا يك مسأله در هر سؤال قرار داده نشود.

پ) سؤال ها روشن و واضح باشند يعني داراي ابهام نباشند.

ت) مطالب اصلي در تنه ي سؤال قرار داده شوند نه در گزينه ها.

ث) در سؤالات منفي كلمات منفي برجسته جلوه داده شوند.

ج) گزينه ها متجانس باشند.

چ) از منفي كردن تنه ي سؤال و گزينه ها خودداري شود( منفي مضاعف نشود)

ح) از آوردن عبارت هاي: همه ي موارد، هرسه صحيح است و هيچ كدام پرهيز شود.

خ) محل گزينه ي درست به طور تصادفي انتخاب شود.

د) اگر در تنه ي سؤال، جاي خالي منظور شود بهتر است محل آن در قسمت آخر تنه ي سؤال باشد.

نمونه سؤال: سؤالات عيني (چند گزينه اي)

1- معنی« بحث و گفت و گو» در کدام گزینه به کار رفته است.

الف : موباحثه              ب : مباحسه                

ج : مبـــاحثه                     د: مباهثه 

2- با توجّه به كلمات؛ املاي معناي كدام كلمه صحيح نيست؟

الف) اراده: همّت           ب) محتوا: درون مايع        

ج) ميدان: عرصه           د) رموز: رازها         

** انواع سؤالات نيمه عيني(كوتاه پاسخ)

1- پرسشي ( سؤال مطرح شده و دانش آمور پاسخ مي دهد)  

2- كامل كردني ( سؤالات به صورت جاي خالي مطرح مي شود)

3-  تشخيصي يا تداعي ( اگر چند سؤال در قالب يك سؤال باشد از نوع تشخيصي يا تداعي است)

ملاک های تخصّصی در طراحی انواع سؤالات نيمه عيني (كوتاه پاسخ)

(پرسشي، كامل كردني و تشخيصي يا تداعي)

الف) هر سؤال بايد به يك هدف آموزشي اشاره كند (طوري نباشد كه با ندانستن يك قسمت، دانش آموز از جواب دادن به قسمت هاي بعدي سؤال محروم شود)

ب) در سؤالات كامل كردني، تنها كلمات و عبارات مهم حذف شوند.

پ) سعي شود بيشتر از دو جاي خالي در يك جمله قرار داده نشود.

ت) جواب سؤالات كوتاه پاسخ در حد يك كلمه يا يك عبارت كوتاه در حد يك جمله باشد.

ث) در سؤالات كامل كردني با توجه به ارزش مكاني كلمه جاي خالي در قسمت پاياني سؤال قرار داده شود.

ج) صورت سؤال با شكل عيني جملات كتاب به كار برده نشود.

چ) اندازه ي جاي خالي معقول و مناسب با جواب مورد نظر انتخاب شود.

نمونه سؤال: سؤالات نيمه عيني (كوتاه پاسخ)

1- از ميان واژه هاي پيشنهادي گزينه ي صحيح را براي جاي خالي انتخاب نماييد.

 امام خمینی پس از پیروزی انقلاب، بیش از ده سال رهبری کشور را بر .....................داشت.

(عهده ، عحده ، ئوهده)

2- شكل درست كلمه ي « كاملن» را بنويسيد.

3- براي اسم هاي زير بدل مناسب بنويسيد.

الف: امام خمـيني (....................................)                    ب: حضرت مهدي (...................................)

ج: حضرت محمّد (....................................)                    د:   امام   حسین   (....................................)

*** انواع سؤالات ذهني(تشريحي)

1- تشريحي محدود پاسخ ( در چهار چوب شرايط خاصي دانش آموز به سؤال پاسخ مي دهد.                         در دو جمله و ...)    شامل سؤالات:  تعريف كنيد / چند (؟) مورد نام ببريد و ...

2- تشريحي گسترده پاسخ ( دانش آموز كاملاً آزادانه مي تواند پاسخ خود را پرورش و سازمان دهد.         اين سؤال مخصوص درس انشا است ) شامل سؤالات:  توضيح دهيد / مقايسه كنيد / موضوع انشا و ...

ملاک های تخصّصی در طراحی انواع سؤالات ذهني (تشريحي) (محدود پاسخ و گسترده پاسخ)

الف) صورت سؤال هاي تشريحي با عبارت و كلمات واضح و روشن نوشته شود و از كلّي گويي و ابهام پرهيز شود.

ب) در اين سؤالات از نوشتن كلمات چه كسي، چه وقت، كجا و ... پرهيز شود.

پ) از كلمات چرا، چگونه، به چه دليل، كه طبقات بالاي حيطه ي شناختي را مي سنجند، استفاده شود.

ت) تا حد امكان از سؤال هاي تازه و موقعيت هاي جديد استفاده شود.

ث) سؤالات مربوط به موضوعات و عقايد بايد همراه با دليل، شواهد و مستندات باشند.

ج) در امتحان انشا حتماً عوامل، ملاك يا انتظاراتي كه به آن نمره منظور مي شود، مشخص گردد.

مثال: رعايت نشانه گذاري / رعايت پاكيزگي / پروراندن موضوع / استفاده مناسب از آرايه هاي ادبي / حاشيه گذاري / نداشتن غلط املايي / داشتن ارتباط منطقي بين جملات / پاراگراف بندي / داشتن نتيجه ي اخلاقي، علمي، تربيتي انشاي نوشته شده و ...

نمونه سؤال: سؤالات تشريحي (محدود پاسخ و گسترده پاسخ)

1- كلمات هم آواي « صفر ، سفر » را فقط در يك جمله به كار ببريد.

2- دو مورد از کاربردهای  نشانه ی نگارشي خط تيره  ــ  را بنویسید.

3- اين عبارت را ادامه دهيد.        اگر روزی پیامبر را می دیدم.........

4- با به كارگيري آرايه ي « تشخيص يا جان بخشي » درباره ي يك « كتاب » انشايي بنويسيد؟

تهيه و تنظيم:

گروه آموزشي ادبيات فارسي

 آموزش و پرورش شهرستان آبدانان آبان ماه ۹۰ 

عینی

 

+ نوشته شده توسط عيني در چهارشنبه چهارم آبان 1390 و ساعت 11:22 |
آشنايي با آرايه هاي ادبي ( ادبيات فارسي )

 آشنايي با آرايه هاي ادبي :

تعريف آرايه هاي ادبي : به تناسب هاي آوايي يا معنايي گفته مي شود که رعايت آن ها در ادبيات فارسي بر زيبايي و جنبه هنري اثر مي افزايد.

براي درک بهتر تعريف بالا به نمونه ي زير توجه کنيد :

هر گوشه يکي مستي دستي زده بر دستي / وان ساقي هر هستي با ساغر شاهانه                     «مولوي»

در اين بيت تناسب آوايي (لفظي) ميان سه واژه مستي ، درستي و هستي طنين موسيقيايي زيبايي را پديد آورده است ؛همچنين تناسب آوايي ميان ساغر و ساقي نيز در مصراع دوم گوش نواز است ؛ افزون بر اين ها تكرار مداوم واج /س/ در طول اين بيت ، بر موسيقي دروني و يكپارچگي آوايي آن افزوده است.

به آن دسته از آرايه هاي ادبي كه از تناسب هاي آوايي و لفظي ميان واژه ها پديد مي آيند ، آرايه هاي ادبي لفظي و به دسته دوم كه بر پايه تناسب هاي معنايي واژه شكل مي گيرد ، آرايه هاي ادبي معنوي گفته مي شود.

آرايه هاي ادبي لفظي :

۱-واج آرايي (نغمه ي حروف):به تكرار يك واج (صامت يا مصوت ) در يك بيت يا عبارت گفته مي شود به گونه اي كه طنين آن در گوش بر جاي بماند و باعث پيدايش موسيقي آوايي در آن بخش از كلام شود ؛ براي نمونه در اين بيت حافظ :  

 رشته ي تسبيح اگر بگسست معذورم بدار/دستم اندر ساقي سيمين ساق بود

صامت /  چندين بار تكرار شده است و در گوش طنين انداز است.

۲- سجع (تسجيع) : هر گاه واژه هاي پاياني دو قرينه ي كلام در واج آخر مشترك باشند ، آرايه ي سجع پديد مي آيد و آن دو جمله مسجّع خوانده مي شوند. معمولاً هر قرينه از يك جمله تشكيل مي شود اما گاهي نيز يك قرينه از دو يا چند جمله كوتاه پديد آمده است.

     همچنين در اغلب نمونه هاي نثر مسجّع ، واژه هاي پاياني دو جمله ، در بيش از يك حرف مشترك اند و در واقع  هم قافيه مي باشند ؛‌ براي مثال :

اي عزيز ! در در رعايت دلهاكوش و عيب كسانمي پوش

همان گونه كه مي بينيد در اين عبارت مي توان دو قرينه يك جمله اي در نظر گرفت كه واژه هاي پاياني اين دو قرينه در مصّوت /و/ و صامت /ش/ مشترك هستند.

۳- ترصيع : هر گاه اجزاي دو بخش از يك بيت يا عبارت ، نظير به نظير ، هم وزن و در حرف آخر مشترك باشند ، آرايه ي ترصيع پديد مي آيد ؛ براي مثال ؛

 اي منوّر به تو نجوم جلال / وي مقرّر به تو رسوم كمال

اي - وي ، منوّر - مقرّر ، به تو - به تو ، نجوم - رسوم ، جلال - كمال تمام اين زوج ها با يكديگر هم وزن و هم قافيه هستند.

۴- جناس : آرايه ي جناس را بايد به دو نوع اصلي تقسيم كرد :

۱)جناس تام

۲)جناس هاي غير تام (ناقص)

- جناس تام : هر گاه واژه اي دوبار در يك بيت يا عبارت به كار رود و هم بار معنايي متفاوت از آن برداشت شود ، آرايه ي جناس تام پديد مي آيد ؛ به نمونه زير توجه كنيد :

خرامان بشد سوي آب روان / چنان چون شده ، باز يابد روان

همانطور كه ملاحظه مي شود جناس تام بين روان بر قرار است ولي در مصراع نخست به معني جاري است و در مصراع دوم به معني جان و روح است.

- جناس هاي ناقص : هر گاه دو واژه در يكي از موارد آوايي زير با هم اختلاف جزيي داشته باشند و در يك بيت يا عبارت به كار روند ، يكي از انواع جناس غير تام يا ناقص پديد مي آيد :

الف ) اختلاف دو واژه در صداهاي كوتاه ( اِعراب ) است ؛ چند نمونه :

كَند - كُند ، منكِر - منكَر ، مَلِك - مُلك و ... . به اين نوع جناس ، جناس ناقص حركتي مي گويند .

ب ) اختلاف واژه تنها در يك حرف : ( حرف در اينجا معادل صامت ها و مصوت هاي بلند است )

- اختلاف در حرف آغازين : ناز - باز ، راد - باد - داد و ... 

- اختلاف در يكي از حروف مياني : آستين - آستان ، بيزار - بازار و ...  

- اختلاف در حرف آخر : با - بو ، بار - باز و ... . به اين نوع جناس ،‌ جناس ناقص اختلافي ( مُطَرّف ) مي گويند .

پ ) يك واژه ، يك حرف ، بيش از ديگري دارد :

- در ابتدا يك حرف بيشتر دارد : كمين - مين ، شما - ما و ...

- در ميانه يك حرف بيشتر دارد : مين - ميان ، خاص - خلاص و ...

- در آخر يك حرف بيشتر دارد : قيام - قيامت ، نام - نامي و ... . به اين نوع جناس ، جناس ناقص افزايشي ( زائد ) گويند.

ت ) يك واژه از تركيب دو واژه ديگر پديد مي آيد . مانند :

دل خلوت خالص دلبر آمد / دلبر زكرم به دل بر آمد. ( در انتهاي مصراع دوم ،‌ دل و بر به صورت دو جز مستقل از هم به كار رفته اند اما در مصراع نخست و در ابتداي مصراع دوم ، دلبر از تركيب اين دو پديد آمده است . )

ث ) اختلاف دو واژه در جابه جايي حروف است :

بنات - نبات ، قلب - لقب ، امهال - اهمال و ... . به اين نوع جناس ، جناس ناقص قلب مي گويند .

آرايه هاي ادبي معنوي

1- مراعات نظير ( تناسب ) : يکي از رايجترين آرايه هاي ادبي در ادبيات کلاسيک و معاصر ايران و جهان به شمار مي آيد و عبارت است از آوردن دو يا چند واژه در يک بيت يا عبارت که د ر خارج از آن بيت يا

عبارت نيز رابطه اي آشنا و خاص ميان آن ها بر قرار باشد.

 

براي نمونه هر گاه واژه هاي گل و بلبل ، شمع و پروانه ، خسرو و شيرين ، ليلي و مجنون ، اجزاي بدن انسان يا عناصر طبيعت در يک بيت يا عبارت به کار روند ، تناسب واژه ها در آن بيت يا عبارت رعايت شده است . به نمونه زير توجه کنيد :

 

ابر و باد و مه و خورشيد و فلک در کارند / تا تو ناني به کف آري و به غفلت نخوري

 

ملاحظه مي شود که در اين بيت ابر و باد و ماه و خورشيد و فلک همگي جز عناصر و پديده هاي طبيعت هستند.

 

2- تضاد ( طباق ) : هر گاه دو واژه با معناي متضاد در يک بيت يا عبارت به کار رود ، آرايه ي تضاد پديد مي آيد؛ به نمونه زير توجه کنيد :

که رحم اگر نکند مدّعي ، خدا بکند.

در اين عبارت بکند و نکند با هم متضاد هستند.

3- متناقض نما يا تناقض ( پارادوکس ) : هر گاه دو مفهوم متضاد را به هم نسبت دهيم يا آن دو را در يک چيز جمع کنيم ، آرايه ي متناقض نما شکل مي گيرد. البته اين تناقض ظاهري است و معمولاً معنايي عميق و پر مغز در آن نهفته است ؛ اين شگرد کلامي گاهي در حرف هاي روزمره نيز به کار مي رود ؛ مثلاً وقتي مي گوييم جيب هايم پر از خالي است پر بودن و خالي بودن را به جيب هايمان نسبت داده ايم و به ظاهر سخني متناقض بر زبان آورده ايم ، اما هر کسي به مفهومي که در پس آن است پي مي برد. در واقع ما به کمک اين آرايه در خلاصه ترين شکل ، فقر و نداري خود را همراه با مايه هايي از طنز و اغراق بيان کرده ايم. براي درک بهتر به مثال زير توجه کنيد :

جامه اش شولايِ عرياني است  

ملاحظه مي شود که عرياني به شولا نسبت داده شده است اما شولا نوعي جامه است و ضّد عرياني.

4- عکس ( قلب ) : هر گاه د ريک بيت يا عبارت ، بين دو مورد ( مثلاً « الف » و « ب » ) رابطه اي برقرار کنيم ( رابطه اي اضافي ، اسنادي ، فاعل و مفعولي و ... ) و آن گاه در بخش ديگري از همان بيت يا عبارت ، بين آن دو مورد همان رابطه را برقرار کرده اما جاي آن دو را با هم عوض کنيم ، آرايه عکس شکل مي گيرد. براي مثال :

بهرام که گور مي گرفتي همه عمر / ديدي که چگونه گور بهرام گرفت

5- تلميح ( اشاره ) : هر گاه با شنيدن بيت يا عبارتي به ياد داستان و افسانه ، رويدادي تاريخي و مذهبي يا آيه و حديثي بيفتيم ، بدون آن که آن موضوع مستقيماً تعريف شده باشد آن بيت يا عبارت داراي آرايه تلميح است . به نمونه زير توجه کنيد :

پدرم روضه ي رضوان به دو گندم بفروخت / نا خلف باشم اگر من به جوي نفروشم .

این بيت اشاره به داستان آدم و حوا و رانده شدن او از بهشت به خاطر خوردن گندم دارد.

6- تضمين : هر گاه شاعر يا نويسنده اي ، بخشي از شعر يا نوشته ي ديگر را در ميان اثر خود جاي دهد ، آن شعر يا نوشته را تضمين نموده است. براي نمونه :

چه خوش گفت فردوسي پاکزاد / که رحمت بر آن تربت پاک باد

ميازار موري که دانه کش است / که جان دارد و جان شيرين خوش است

اين دو بيت بخشي از بوستان سعدي است و همان گونه که مي بينيد ، سعدي بيتي معروف از فردوسي را در ميان شعر خود عيناً نقل کرده است.

7- اغراق ( مبالغه ، غلو ) : هنگامي كه شاعر يا نويسنده ، صفتي را در فرد يا پديده اي آن چنان برجسته نشان دهد كه در عالم واقع امكان دست يابي به آن صفت در آن حّد و اندازه وجود نداشته باشد ، آرايه ي اغراق آفريده مي شود. البته اين ادعاي غير ممكن بايد به گونه اي بيان شده باشد كه باعث افزايش جاذبه ي سخن گردد و شعار گونه و غير واقعي جلوه نكند ؛ به مثال زير توجه كنيد ؛

يارم به يك لا پيرهن خوابيده زير نسترن / ترسم كه بوي نسترن مست است و هوشيارش كند 

همان طور كه ملاحظه مي شود شاعر در اين بيت خواب يارش را چنان لطيف و سبك توصيف مي كند كه حتي بوي خوش گل نسترن هم مي تواند آن را آشفته سازد.

8- حُسن تعليل : هر گاه شاعر و نويسنده براي موضوعي ، دليل غير واقعي و تخيلي بيان ،‌ اما دلپذير و قانع كننده بيان كند ، به حسن تعليل دست مي يابد.

به اين مثال از اخلاق ناصري كه در آن دليل غير واقعي اما نسبتاً جالب براي كم سخني افراد دانا ذكر شده است ، دقت كنيد :

ازحكيمي پرسيدند كه : چرا استماع تو از نطق ، زيادت است ؟ زيرا كه مرا دو گوش داده اند و يك زبان

9- مَثَل : هر گاه شاعر يا نويسنده در سخن خود از ضرب المثلي استفاده كند و يا بخشي از سخن او آنقدر معروف شده باشد كه امروزه به عنوان ضرب المثل به كار رود آن بخش از كلام داراي آرايه ي «مَثَل» است. به مثال زير توجه كنيد :

به آب مي برد و تشنه باز مي آرد / هزار جگر تشنه را چه زنخدانش

مصراع اول اين بيت معادل ضرب المثل آدم را تشنه تا لب آب مي برد و بر مي گرداند دارد.

+ نوشته شده توسط عيني در چهارشنبه چهارم آبان 1390 و ساعت 10:32 |

جدول پیشنهادی بودجه بندی کتب فارسی دوره ی راهنمایی

بودجه بندی کتب مقطع راهنمایی (پایه اول) مدرسه راهنمایی شهید مطهری                                    90-89

عنوان

زمان

صفحه

موضوعات

 

فصل اول

اسلام و انقلاب اسلامی

مهر

24-1

خدمات متقابل اسلام و ایران، اسوه ی نیکو، امام خمینی « ره » ولای علی (ع)

 

فصل دوم

علم و فرهنگ

آبان

51-28

دانش، سرزمین علم و فرهنگ، چرا زبان فارسی را دوست دارم؟ سفرنامه اصفهان

 

فصل سوم

زیبایی آفرینش

آذر

76-54

زنگ آفرینش، چشمه ی معرفت، رستگاری، اندرز پدر، نسل آینده ساز

 

فصل چهارم

شکفتن

دی امتحان ترم اول

85-78

با بهاری که می رسد از راه- زیبایی شگفتن کژال

 

فصل پنجم

اخلاق و زندگی

بهمن

118-94

قلب کوچکم را به چه کسی بدهم؟ علم زندگانی- زندگی همین لحظه هاست- فرشته ای

 

فصل ششم

نام ها و یادها

اسفند

147-124

نصیحت امام (ره)- کلاس ادبیات – عهد و پیمان- مرخصی

 

فصل هفتم

سرزمین من

فروردین

182-156

دفاع از آزادی- زنگ کوچ- آزاد- سرزمین علم و دین

 

فصل هشتم

 ادبیات جهان

اردیبهشت

205-186

آدم آهنی و شاپرک- ما می توانیم- پیر دانا

 

 

خرداد

امتحان ترم دوم

 

 

 

جدول پیشنهادی بودجه بندی فارسی سال دوم راهنمایی مدرسه راهنمایی شهید مطهری  سال تحصیلی 91-90

جدول پیشنهادی بودجه بندی فارسی  سال دوم راهنمایی        سال تحصیلی 91-90

ماه

نام فصل هاي كتاب

هفته ها

نام دروس

نكات ويژه  كتاب

مهـــر

 

ستايش

 فصل اول:اسلام و انقلاب اسلامي

 

  

هفته ي اول

آشنایی با دانش آموزان

ستايش:یاد تو اول دفتر

 

هفته ي دوم

درس اول :  انقلاب اسلامی

هفته ي سوم

درس دوم : شه مردان

هفته ي چهارم

درس سوم :چشمان مادر بزرگ ،شعرخواني : یاد حسین ، حكايت ،  همدلی واتحاد

آبان

 

فصل دوم : علم و فرهنگ

فصل سوم : زيبايي آفرينش

هفته ي اول

درس چهارم :  خردمندی

 

هفته ي دوم

درس پنجم :آداب وفرهنگ ایرانیان

هفته ي سوم

درس ششم :فروغ دانایی ، روان خواني :  شوق آموختن

هفته ي چهارم

درس هفتم : معرفت کردگار

 

آذر

 

فصل چهارم : شكفتن

فصل پنجم: اخلاق و زندگي

هفته ي اول

درس هشتم : نگارنده ی زیبا ،شعر خواني : امید وصل ، حكايت :به خدا چه بگویم

هفته ي دوم

درس نهم : سرمایه ی خوبان

 

هفته ي سوم

درس دهم : درس آزاد

آداب مطالعه(1)

هفته ي چهارم

 درس يازدهم :سفر شکفتن  - روان خواني: جوانه وسنگ

دي

  پايان نوبت اول

هفته ي اول

  مروري بر دروس

 

  آداب مطالعه(2)

 امتحانات شفاهي و كتبي  پاياني نوبت اول

بهمن

  

فصل پنجم: اخلاق و زندگي

 

فصل ششم : نام ها و يادها

هفته ي اول

درس دوازدهم : پند پدر

هفته ي دوم

درس سيزدهم : اخلاق نیکان درس

هفته ي سوم

چهاردهم :آزادگی

شعر خواني : راز ماندگاری، حكايت : نام خوش بو

هفته ي چهارم

درس پانزدهم نوجوان با هوش

اسفند

فصل ششم : نام ها و يادها

  

فصل هفتم : سرزمين من

هفته ي اول

درس شانزدهم : قلم سحر آمیز ، ، روان خواني : آقا مهدی

هفته ي دوم

درس هفدهم ای وطن                

هفته ي سوم

درس هجدهم : آزاد

(متناسب با موضوع فصل )

هفته ي چهارم

درس نوزدهم : مادرشعر خواني : تو ای ایزدی مرز ایران من

حكايت : درس پایداری

فروردين

نوروز مبارك

هفته ي اول و دوم

تعطيلات

مرور مطالب

هفته ي سوم

 بررسی تکالیف نوروزی - مرور مطالب

فصل هشتم: ادبيّات جهان

هفته ي چهارم

درس بيستم : پرنده ی آزادی

ارديبهشت

فصل هشتم:

هفته ي اول

درس بيست و يكم : راه خوشبختی

هفته ي دوم

روان خواني :آن سوی پنجره ،نيايش :  اللهی...

هفته ي سوم

مرور مطالب و رفع اشكال

هفته ي چهارم

امتحانات شفاهي نوبت دوم

خرداد

امتحانات كتبي  پاياني نوبت دوم

 

جدول زمان بندی تدریس درس فارسی مدرسه راهنمایی شهید مطهری  کلاس سوم راهنمایی

ماه

 

هفته

از صفحه.........تا صفحه .........

ماه

هفته

از صفحه.......تا صفحه

مهر

اول

معارفه، بيان روش تدريس و فعاليت هاي گروهي، گروه بندي، تدريس« ستايش »_

بهمن

اول

تدريس درس 11:«دور انديشي »ص 74 تا ص 77

دوم

درس اول:« زيبا زيستن» ص1 تا ص 6

دوم

بررسي نوشتن ، تدريس درس 12 : آداب زندگاني     ص 78 تا ص 82

سوم

بررسي دفاتر نوشتن، تدريس درس دوم :«آب و آيينه» رسيدگي به دفاتر، ص 7 تا ص 11

 

سوم

تدريس درس 13 :« پرتو اميد » بررسي نوشتن ، حفظ شعر پرتو اميد

ص 83 تا ص 86

چهارم

حفظ شعر:«آب و آيينه» تدريس درس سوم :« دروازه اي به آسمان» مطالعه و پژوهش ، شعر خواني :«رنگ بهاران »حكايت :« سيرت سلمان »ص12 تا ص21

 

چهارم

روان خواني : « از ماست كه بر ماست »و حكايت باغبان نيك انديش  و بررسي نوشتن

آبان

اول

تدريس درس 4 :«جوانان و فرهنگ» نوشتن ص23 تا ص29

اسفند

اول

درس 14 : « راز موفقيت »ص 90 تا ص 95

دوم

آزمون روان خواني، تدريس درس پنجم :«دانايي» نوشتن ،ص30تاص33

دوم

تدريس درس 15 : « آزاد  متناسب با موضوع درس بهار آمد و نيامدي »ص 96 تا ص 98

سوم

تدريس درس:6« موش و گربه »نوشتن، مطالعه و پژوهش 2، ص34تاص38

سوم

تدريس درس 16 « زن پارسا ،روان خواني زمزمه ي محبت » ص 99 تا ص 106

چهارم

آزمون ميان نوبت از اول كتاب تا ص 38 ، روان خواني ثمر علم ، ص 39 تا ص 40

چهارم

آزمون ميان نوبت و آزمون  روان خواني و بررسي دفاتر نوشتن  ص 74 تا ص 76

آذر

اول

درس هفتم:«تماشاي

بهار»،رسيدگي به دفاتر،ص42 تا ص45

فروردين

اول

تعطيلات نوروز

دوم

درس هشتم :«شگفتي هاي آفرينش» ،مطالعه و پژوهش 3 ، ونوشتن ، از ص 46 تا ص 52

دوم

 تعطيلات نوروز

سوم

شعرخواني « بيشه ي نور »حكايت « باراني خرد » تدريس درس 9 «مثل آ يينه » ص 53 تا ص 61

سوم

تدريس درس 17:«اميد ايران زمين »

بررسي نوشتن ،تدريس درس 18: «درس آزاد –آسمان شهر من »

تدريس درس 19 :قصه ي تكرار آرش

ص108 تا ص 125

جهارم

تدريس درس 10 «هم نشين » نوشتن ، مطالعه و پژوهش 4 ، روان خواني « دوستي با ابلهان » ، رفع اشكالات  ص 62 تا ص 72

چهارم

شعر خواني ايران ،حكايت –راه مهتري

تدريس درس 20: «آرزو»- نوشتن

  ص 126 تا ص 132

 

دي

اول

امتحان نوبت اول فارسي  « از اول كتاب تا پايان فصل 4 »

ارديبهشت

اول

تدريس درس 21 :«شازرده كوچولو»

نوشتن ص 133 تا ص 142

 

دوم

امتحان نوبت اول فارسي

دوم

روان خواني « دو نقا ش و نيايش «بيا تا بر آريم دستي زدل » ، بررسي نوشتن ، رفع اشكالات

سوم

امتحانات نوبت اول  بقيه دروس

سوم

امتحان نوبت دوم فارسي، از اول كتاب تا پايان آن، ص 1 تا ص 145

چهارم

امتحانات نوبت اول بقيه دروس

چهارم

امتحان نوبت دوم فارسي ،از اول كتاب تا پايان آن، ص1 تا ص

 

+ نوشته شده توسط عيني در جمعه پانزدهم مهر 1390 و ساعت 19:6 |

ادامه مطلب
+ نوشته شده توسط عيني در سه شنبه پنجم مهر 1390 و ساعت 16:53 |

بارم ارزشیابی درس املا و نگارش وانشای فارسی

 


ادامه مطلب
+ نوشته شده توسط عيني در شنبه نوزدهم شهریور 1390 و ساعت 17:32 |
مشاهده نسخه ویژه چاپ از
  کد مطلب : 692

همه مطالب سایت بانک سوالات نمونه سوال امتحانی اول راهنمایی درس ادبیات فارسی
همه مطالب سایت بانک سوالات نمونه سوال امتحانی اول راهنمایی امتحانات نیم سال اول - دی ماه داخلی مجتمع

 

در صورتیکه مایل هستید آخرین مطالب، اخبار، اطلاعیه ها، نمونه سوالات و نشریات مجتمع را از طریق ایمیل دریافت نمایید، در خبر نامه سایت مجتمع عضو شوید :

 

 

 

+ نوشته شده توسط عيني در پنجشنبه سوم شهریور 1390 و ساعت 13:6 |


Powered By
BLOGFA.COM